دستهبندی: گاز مبرد
در حال بارگزاری...
برگشت به بالا
گاز R141B (با نام شیمیایی 1,1-dichloro-1-fluoroethane) یک ترکیب هالوژندار از خانواده HCFCها است. در گذشته بهطور گسترده در صنایع مختلف بهعنوان حلال، ماده شستوشو و گاز فومساز استفاده میشد. در ادامه توضیح جامع آن را میخوانی 👇
نام تجاری: R141B
فرمول شیمیایی: CH₃CCl₂F
نوع گاز: HCFC (Hydrochlorofluorocarbon)
جرم مولکولی: حدود 116.95 g/mol
شکل ظاهری: مایع بیرنگ با بوی خفیف شیرین (در دمای محیط)
شستوشو و تمیزکاری صنعتی:
برای تمیز کردن قطعات فلزی، الکترونیکی و سیستمهای تبرید قبل از مونتاژ.
فومسازی (Foaming Agent):
بهعنوان عامل فومساز در تولید فومهای پلیاورتان (PU) مخصوص عایقهای حرارتی و صوتی.
جایگزین موقت برای CFC-11:
در گذشته بهدلیل شباهت عملکرد، به عنوان جایگزین موقت گاز تخریبکننده لایه اوزون (CFC-11) استفاده میشد.
نقطه جوش: حدود 32.1 °C
چگالی مایع در 25 °C: حدود 1.24 g/cm³
فشار بخار: نسبتاً پایین (حدود 0.4 bar در 25 °C)
قابلیت اشتعال: جزو گازهای نیمهقابل اشتعال (در دماهای بالا و حضور شعله)
دارای پتانسیل تخریب لایه اوزون (ODP ≈ 0.11)
دارای پتانسیل گرمایش جهانی (GWP ≈ 700)
در بسیاری از کشورها استفاده از آن در حال محدود شدن یا ممنوع شدن است.
تماس مستقیم با پوست یا استنشاق غلظت بالا میتواند باعث سرگیجه، تهوع یا یخزدگی موضعی شود.
به دلیل اثرات زیستمحیطی، امروزه جایگزینهایی مانند:
R245fa
R1233zd(E)
یا حلالهای هیدروکربنی و HFOهای جدید
برای کاربردهای مشابه استفاده میشوند.
یکی از اصلیترین کاربردهای R141B در سیستمهای سرمایشی، شستوشوی مدار گاز و روغن کمپرسور است.
پس از سوختن کمپرسور یا تعویض قطعات، داخل لولهها معمولاً روغن سوخته، براده فلز، پلیسه یا رطوبت باقی میماند.
R141B بهدلیل خاصیت حلالی بالا و فشار تبخیر مناسب، این آلودگیها را بهخوبی حل و خارج میکند.
پس از شستوشو، گاز بهراحتی تبخیر میشود و اثری از رطوبت یا جرم باقی نمیگذارد.
به همین دلیل بسیاری از تعمیرکاران کولر ماشین، چیلر و سیستمهای اسپلیت از آن استفاده میکنند.
در کارخانههای تولید چیلر یا یونیتهای تهویه، R141B بهعنوان گاز فومساز (Blowing Agent) در تزریق فوم پلییورتان استفاده میشود.
این فومها در بدنه چیلر یا کانال هوا تزریق میشوند و عایق حرارتی بسیار مؤثری ایجاد میکنند.
در گذشته، بهصورت آزمایشی از R141B در بعضی سیکلهای جذبی و تراکمی کمفشار استفاده شده بود، اما:
فشار بخار پایین،
نقطه جوش بالا،
و ناسازگاری با بعضی روغنها
باعث شد برای تبرید مستقیم مناسب نباشد.
R141B با اکسیژن یا شعله واکنش میدهد → هرگز در نزدیکی حرارت استفاده نکنید.
هنگام شستوشو، باید سیستم کاملاً تخلیه و وکیوم شود تا اثری از گاز باقی نماند.
تماس مستقیم با پوست میتواند باعث یخزدگی موضعی شود.
در بعضی کشورها فروش آن بهدلیل قوانین زیستمحیطی محدود یا ممنوع است.
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| نوع استفاده | شستوشوی مدار تبرید و فومسازی |
| حالت فیزیکی | مایع بیرنگ، تبخیر شونده |
| جایگزینها | R1233zd، R245fa، یا حلالهای بدون HCFC |
| مزیت اصلی | تمیزکننده قوی بدون باقیمانده روغنی |
| محدودیت | تخریب لایه اوزون (ODP≈0.11) |
بنابراین، R141B بیشتر برای سرویس و نگهداری استفاده میشود، نه بهعنوان گاز مبرد اصلی.